دگر ریختی ساختاری واحدهای سنگی هم ارز سازند قم در ناحیه ماکو
◊◊◊◊
سیروس عباسی، فوق لیسانس چینه و فسیل شناسی، 1376 ، دانشگاه آزاد تهران شمال
کارشناس سازمان زمین شناسی مرکز تبریزEmail: syrus_abbasi@yahoo.com     
◊◊◊◊
چکيده :
منطقه مورد مطالعه در شمالغرب ایران، استان آذربایجانغربی و شهر ماکو قرار دارد. این منطقه بخشی از کوههای البرز – آذربایجان است. رخنمون و امتداد عمومی واحدها شمالغربی – جنوب شرقی است. واحدهای سنگی از زمانهای پرکامبرین، پالئوزوئیک، مزوزوئیک و سنوزوئیک برونزد دارند. کار تهیه نقشه زمین شناسی 1:25000ماکو(1) در آوریل 2009(اردیبهشت 1388) شروع شد و در طول کارهای صحرائی مشاهده شد که منطقه ماکو چین خورده و همراه با چین های خوابیده و گسلهای راندگی است. کنگلومرای پیشروی، سنگ آهکهای ریفی و مارن ژیپس دار الیگوسن پایانی - میوسن آغازی هم ارز سازند قم در سایر نواحی آذربایجان، بطور مثال شاهین دژ، تکاب و دیگر نواحی شیب حدود 5 – 10 درجه دارد اما در شهر ماکو، کوههای جنوبی ماکو، سد ماکو و جاده کشمش تپه – آواجیق (نزدیک بازرگان) سازند یاد شده کاملا چین خورده، گسلیده و لایه ها برگشته اند. بر پایه مشاهدات صحرائی شمال روستای مخور (شمال جاده سیه چشمه – قره ضیاالدین) سنگ آهکهای ریفی به سبب عملکرد گسل ها به روی واحد کنگلومرائی پلیوسن راندگی دارند. این حرکات به حوادث کوهزائی (فاز تکتونیکی آلپ پایانی) بستگی دارد. تراسهای رودخانه ای حدود 50 – 5 متر از کف فعلی رودخانه ها بالاتر هستند و پدیده بالا آمدگی را نشان می دهند. چشمه های آبگرم تراورتن ساز به سیستم های گسلی فعال منطقه وابسته هستند. سیستم شکستگی و سطوح ضعیف پوسته معبری برای خروج مواد آذرین با ترکیب مشابه گدازه های آرارات را در منطقه ماکو فراهم کرده اند.
Abstract:
The study area situated in Maku city, West Azarbayjan in the corner of NW Iran. This areas are part of Alborz – Azarbayjan mountains. public extend and strike of units are Northwest –Southeast, rock units have Precabbrian, Paleozoic, Mesozoic and cenozoic ages. The preparing of geology map of maku(1), scale 1:25000 started in April,2009. Throuh field work recognized that Maku area according to structural geology folded, faulted and there are many thrust faults. Late Oligocene - Early Miocene conglomerate, reefal limestone and gypsiferrous marl (equi. Of Qom Fm.) in the other places of Azarbayjan, e.g Shahindej, Tekab, etc. have 5 – 10 degree dip but in Maku city, southern mountain, Maku dam and Keshmeshtapeh to Avajig road (near Bazargan), these formation completely folded, faulted and layers overturned. On the base of field vision in the north of Mokhor village (north of Siahcheshmeh – Garazeyaaddin road), reefal limestones thrusted over Pliocene conglomerates. These moments related to orogenic events ( late Alpine tectonic phase). River terraces situated 5 – 50 meter above rivers floor, showing uplift. Hot water travertine – forming springs are related to active fault systems. The fracture system of the Maku area as some weakness plans of crust, provide conduits and feasures for eruption of igneous materials that are of same composition as Ararat volcano.
مقدمه :
دانش زمین شناسی پایه و اساس مطالعات ما را در شناخت سرگذشت و بهره دهی کره ای که روی آن زندگی می کنیم تشکیل میدهد. بدین علت است که بررسیهای لازم برای تهیه نقشه ها و گزارش ها و دیگر تحقیقات زمین شناسی با دو هدف اساسی زیر انجام می شود:1 - شناخت تحولات زمین شناسی 2 - بررسی توان معدنی. بدیهی است نتایج حاصل از مطالعات فوق می تواند پایه ای برای بهره گیری در پروژه های عمرانی و صنعتی گردد و همچنین زمینه های همکاری لازم در موضوع های گوناگون دانش زمین را در سطح جهان سامان دهد. با عنایت به ساختارهای قابل مطالعه فراوانی در منطقه وجود دارد بر خود واجب دانستم که نظر دانشجویان و محققان را به این نقطه از کشور عزیزمان معطوف کنم تا با مطالعات بیشتر و دقیقتر مسائل ساختاری و زلزله ای این منطقه به نحو احسن انجام پذیرد. شهر ماکو در 275 کیلومتری شهر ارومیه مرکز استان آذربایجان غربی و همان فاصله را با تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی دارد. شهر ماکو و بازرگان دروازه ایران و ترکیه و اروپا است و از نظر جغرافیائی و سیاسی جزو شهرهای مهم کشور محسوب می شود. شهر ماکو با مختصات عرض شمالی 47. 24̎ 39̊ 17̍  و طول شرقی 44˚ 30̍ 27.22̎ قرار دارد و بلندی ارتفاع از سطح دریا در جنوب غرب ورقه 2783 متر و کمترین ارتفاع 1351 متر در شرق ورقه است. شهر ماکو 1350 متر ارتفاع از سطح آبهای آزاد دارد. پروژه تهیه زمین شناسی 1:25000ماکو (1)  در دستور سازمان زمین شناسی مرکز تبریز درسال1388 قرار گرفت و در مطالعات زمین شناسی همانطوریکه در نقشه های پایه 1:100000 و 1:250000رخساره های ریفی هم ارز سازند قم مشخص شده است، رخساره ذکر شده در ناحیه ماکو تا نزدیکیهای مرز ترکیه (بازرگان) گسترش دارند و در داخل کشور ترکیه نیز گسترش دارند. منطقه تکتونیزه و گسل خورده و چین های خوابیده فراوانی وجود دارد و لایه ها عادی نبوده و برگشته هستند.
◊◊◊◊
بحث :
زمین شناسی عمومی منطقه ماکو:
نقشه زمین شناسی 1:25000 ماکو در تقسیمات زمین شناسی ایران در زون البرز – آذربایجان قرار دارد و بخشی از نقشه زمین شناسی 1:100000 سیه چشمه را در بر می گیرد. واحد های زمین شناسی تشکیل دهنده در منطقه سیه چشمه٬ دگرگونیهای به سن نامعلوم و همچنین افیولیت ملانژهای ناحیه خوی و سیه چشمه در شمال غرب ایران و رسوبات پرمین٬ کرتاسه زیرین و ... در منطقه ماکو و علی حاجی سنگهائی از پرکامبرین تا پالئوزوئیک ( باروت٬ لالون٬ زاگون٬ کوارتزیت بالائی و میلا و واحد های رسوبی دونین – کربونیفر٬ دولومیت و سنگ آهکهای استافلادار پرمین گسترش دارند. بر روی این واحدهای رسوبی حوضه کم عمق دریائی با دگرشیبی زاویه دار گسترش می یابد که هم ارز سازند قم از ایران مرکزی است و تا اطراف بستان آباد و ناحیه تکاب و ارومیه کشیده شده است. این واحد رسوبی کاملا ریفی است و از سه راهی خوی در کوههای غربی روستای ایواوغلی و به سمت ارتفاعات جنوبی قره ضیاءالدین تا شهرستان سیه چشمه از سمت جنوب نهشته شده است. گوشه دیگر حوضه به شهر ماکو گسترده شده است. و در کوههای شمالی ماکو با دگرشیبی زاویه دار بر روی واحدهای قدیمی خصوصا پرمین قرار می گیرد. سنگ آهکهای ریفی با کنگلومرای پیشروی قرمز رنگ به ضخامت 6 – 5 متری در ضلع شمالی و به ضخامت چند صدمتری در ضلع جنوبی ماکو رخنمون دارد. این کنگلومرا به تدریج به سنگ آهکهای ریفی تبدیل می شود و قسمت فوقانی سنگ آهکهای ریفی را واحد مارنی، ماسه سنگی گچدار و حاوی میکروفسیل گلوبیژرین و میلیولیددار تشکیل می دهد. این واحد را کنگلومرای قاره ای قرمز رنگ٬ هم ارز سازند قرمز بالائی (Upper red F.) به حالت هم شیب می پوشاند. واحد های مذکور را در شمال ورقه بازالتهای کوه آرارات می پوشاند.
- زمین شناسی ساختمانی و زمین ساخت:
بخش بزرگی از ورقه ماکو (1) را سنگ آهکهای پرمین و ؟شیلها و ماسه سنگهای دگرگون شده اردویسین و دربردارنده سنگهای رسوبی کرتاسه پایینی – افیولیت ها و کنگلومرا و سنگ آهکهای ریفی و مارنهای گچدار هم ارز سازند قم و گدازه های بازالتی به سن کواترنری تشکیل می دهند. شهر ماکو در داخل و امتداد یک دره گسلی واقع شده است. گسلهای بزرگ در شمال و جنوب ارتفاعات جنوبی ماکو و گسل راندگی در دره ماکو و گسل راندگی با امتداد جنوب شرقی – شمال غربی دره زنگمار در روستای قلعه جوق، گسلهای موجود در این ورقه هستند. در غرب منطقه فعالیت آتشفشانی کوههای آرارات سبب روان شدن گدازه های بازالتی به سن کواترنری شده و پهنه وسیعی را در شمال و شمال غرب ماکو پوشانده است. در بررسیهای صحرائی و مطالعه گسل شهر ماکو مشخص گردید که این گسلها راندگی و چین خوردگیهای نامتقارن با محور چین و خط راندگی، در امتداد شهر و شرقی - غربی است. با این حال در یال شمالی کوه...... سوی راندگیها به سمت شمال و در یال جنوبی همان کوه سوی راندگیها به سمت جنوب است. در امتداد گسل شهر ماکو واحد کنگلومرا و سنگ آهک ریفی هم ارز سازند قم بر روی واحد بالائی همین واحد(مارن و ماسه سنگ) رانده شده اند. راندگیها سبب چین خوردن در راستای گسله های تراستی و عناصر توپوگرافیک مثبت و منفی متعددی مانند کوههای شمالی و ارتفاعات جنوبی ماکو را ایجاد کرده است. عبور از عرض کوهها تا حدودی مشکل و فقط از جاده آسفالته سد ماکو، دسترسی به ارتفاعات میسر است. در بیشتر رخنمونهای واحد های سنگی هم ارز سازند قم چین خوردگی نامتقارن و برگشته دیده می شوند و گاه درجه فشردگی یالهای چین ها تا حد ایجاد چین های با یال هم شیب (Isoclinal-folds) پیش رفته است. [شمال خاوری روستای قلعه جوق، دره زنگمار]. سبک و کار چین خوردگی درطبقات با تفاوت قوام بالا (high competencity-constrast) متفاوت بوده است. واحد بالائی هم ارز سازند قم بیشتر در بردارنده لایه های شکل پذیر و کم قوام (incomtent) مارن گچ دار و با میان لایه های نازک و ماسه سنگ گریواکی که انتهائی ترین واحد حوضه را تشکیل می دهد ولی واحد کنگلومرائی پایه و سنگ آهک ریفی با چین خوردگی مشخص و قطع شدگی یال طبقات نمایان است. با فعال بودن گسل های منطقه ماکو، آثار نئوتکتونیک در تراس های کنار رودخانه ای مشاهده می شود و این تراسها چندین متر   (5 – 50 m) بالاتر از کف رودخانه های جاری در آن منطقه قرار دارد. فعالیت کوههای آتشفشانی آرارات (کوچک و بزرگ ) که در زمانهای کواترنری به وقوع پیوسته و سبب جاری شدن گدازه های بازالتی در مناطق شمالی و مناطق مرزی ایران - ترکیه تا پلدشت و این گدازه ها در دره ماکو نیز جریان داشته اند، سیستم شکستگی و سطوح ضعیف پوسته معبری برای خروج مواد آذرین با ترکیب مشابه گدازه های آرارات را در منطقه ماکو فراهم کرده اند. چشمه های آبگرم تراورتن ساز به سیستم های گسلی فعال منطقه وابسته هستند. با توجه به قرارگیری گدازه ها بر روی تراس های رودخانه ارس، در شمال منطقه ماکو و نزدیک شهر پلدشت (مسیر بورالان – پلدشت، محلی که زباله های شهر پلدشت ریخته می شود)، سن نسبی این گدازه ها بدست می آید و جوانتر از هر پدیده زمین شناسی است (به غیر از نهشته های جوان داخل رودخانه ای عهد حاضر Qal). در جاده کشمش تپه – آواجیق، حدود دو کیلومتری روستای گجوت و در مسیر آواجیق - سیه چشمه گدازه های بازالتی با ساخت منشوری برونزد دارند. این گدازه ها حجره ماگمائی مشترک با بازالتهای آرارات دارند و از شکافها (fissure) به بیرون ریخته اند. این روند تکتونیکی به داخل خاک ترکیه کشیده می شود. ازسنگهای آهکی و ریفی مقاطع نازک تهیه گردیده و میکروفسیل های زیر شناسائی شده است:
Lithofacies: Microsparite
Fossils: Neoalveolina melo curdica., Peneropelidae sp., Meandropsina anahensis., Globorotalia sp., Cibicides sp., Lithophyllum sp., Tubucellaria sp.,
Age: Late Oligocene – Early Miocene
-  زمین شناسی ساختمانی و زمین ساخت دره ماکو:
I). در دره ماکو و به مختصات 47. 24̎ 39̊ 17̍و 44˚ 30̍ 27.22̎ کالک شیستها و کوارتزیت و سنگ آهکهای تیره رنگ و حاوی فسیل صدفهای براکیوپود و دوکفه ای، کاملا چین خورده و بهم ریخته و دگرگون شده ؟اردویسین رخنمون دارد. حوضه کم عمق الیگوسن پایانی - میوسن زیرین پیشروی کرده و با رخساره کنگلومرائی و با دگرشیبی زاویه دار واحدهای قدیمی را می پوشاند و با تداوم پیشروی شرایط زیست برای موجودات ریف ساز ایده آل شده و سنگ آهکهای زیستی نهشته می شود فعالیت های کوهزائی آلپ پایانی سبب بسته شدن حوضه شده است. با ادامه فعالیتهای تکتونیکی در زمان پلیوسن - کواترنری واحدهای هم ارز سازند قم با عملکرد گسل تراستی دره ماکو چین خورده و تشکیل چین نامتقارن و دو پلانچ دار نموده است. سوی حرکت از شمالشرق به سمت جنوبغرب و این گسل باعث تشکیل فرادیواره شده است.
شکل A:صخره شمالی شهر ماکو، کنگلومرا و سنگ آهکهای ریفی الیگو - میوسن بر روی شیل و کوارتزیت و کالک شیست ؟اردویسین. واحدهای سنگی چین خورده و با گسل راندگی مشخص است، چین خوابیده به سمت شمالغرب پلانچ دار است(نگاه به شمالغرب). شکل B: ضلع شرقی دره شهر ماکو، روبروی پمپ بنزین و لایه ها به سمت شرق چین خورده و پلانچ دار است. چین خوابیده دره ماکو دو پلانچ دار است(نگاه به شمال شرق). شکل C: چین خوابیده در غرب دره ماکو، چین خوردگی و برگشتگی لایه های کنگلومرا و سنگ آهک ریفی دیده می شود(نگاه به شمالغرب). شکل D: چین خوردگی لایه های واحد الیگو – میوسن در غرب ماکو و پشت کانون فرهنگی، در دامنه چین گسل راندگی مشخص است(نگاه به شمالغرب).
 
II). در روستای قلعه جوق به مختصات 39˚16̍ 46.89̎ - 44˚28̍ 31̎ ، سنگهای آهکی و دولومیتی تیره رنگ با نوارهای چرتی رخنمون دارد. کنگلومرای قرمز رنگ و سنگ آهکهای ریفی الیگو – میوسن با دگرشیبی زاویه دار آنها را می پوشاند. کل مجموعه توسط گسل تراستی جنوب روستا، چین خوردگی نامتقارن پیدا کرده و مجموعه چین خورده و راندگی به سمت جنوب شرق دارد. در جنوب روستا و نزدیک رودخانه یال جنوبی طاقدیس برگشته، مشاهده می شود. واحد ریفی و فسیلدار الیگو – میوسن دیده می شود. سنگ آهکها و دولومیت به سن پرمین نیز با واحدهای بالائی چین خورده و رانده شده است و آثار خط خش و آئینه گسلی در سطوح گسل مشاهده می شود. 
شکل E:چین خوردگی واحد الیگو – میوسن درروستای قلعه جوق چسبیده به ماکو، کنار دره زنگمار، گسله تراستی با
خط قرمز نشان داده شده است(نگاه به شرق). شکل F:دور نمائی از روستای قلعه جوق که در آن واحدهای چین خورده و مسیر گسل و رودخانه زنگمار و روانه بازالتی در پائین و سمت راست تصویر دیده می شود(نگاه به شرق).شکل G: آتینه گسل در خط راندگی گسل قلعه جوق. شکل H:پلانچ چین وچین خوردن ورانده شدن لایه هادرروستای قلعه جوق بابزرگنمائی نگاه شرق).
 
              III) - در مسیر ماکو – بازرگان و سه راهی روستای کشمش تپه – آواجیق
 
با مختصات  39̊ 21̍ 07.26̎ - 44̊ 21̍ 21.1̎̎ در سمت غربی دره واحدهای الیگو – میوسن به شدت چین خورده و با عملکرد گسل راندگی، چین نامتقارن تشکیل شده است. این گسل امتداد شمال شرقی – جنوبغربی دارد. در امتداد دره و خط گسل، چشمه های آبگرم و تراورتن ساز و از شکستگیها و سطوح ضعیف پوسته مواد آذرین با ترکیب مشابه گدازه های آرارات در کنار غربی دره به بیرون ریخته است.
شکلهای I و J   واحدهای الیگو – میوسن را در مسیر کشمش تپه به آواجیق نشان می دهند، گسل راندگی و چین خوردگی و رانده شدن لایه ها در تصویر نمایان است(نگاه به غرب).
شکلهای k و L بازالتهای ماکو هستند، اولی ساخت منشوری در بازالتهای مسیر کشمش تپه – آواجیق (نگاه به غرب) و دومی ساخت طنابی را در گدازه های جریانی نشان می دهد.
 
IV). سد مخزنی ماکو (بارون) با مختصات 39̊ 11̍ 12.38̎ - 44̊ 28̍ 40.04̎  در ارتفاعات جنوبی شهر ماکو و بر روی رودخانه زنگمار احداث شده است. مخزن سد بر روی مارنهای گچ دار و تاج سد و دیواره ها بر روی سنگ آهکهای کرمی رنگ ریفی حوضه الیگو – میوسن احداث شده است. نظم چینه ای واحدهای الیگو – میوسن در ارتفاعات جنوبی مانند سایر نواحی با کنگلومرای پلی زنتیک شروع شده و به تدریج به سنگ آهکهای ریفی تبدیل می شود و مارن ها واحد بالائی حوضه راتشکیل می دهد. این حوضه واحد های قدیمی را که نسبت آب حوضه مرتفع بوده اند دور می زده و به حالت paleorelief گذاشته شده اند. با وجود گسل بزرگ راندگی، با امتداد غربی – شرقی و عملکرد آن واحد ریفی بر روی واحد مارنی رانده شده است.تاج سد دقیقا بر گسل راندگی منطبق است. با شروع از سد ماکو (بارون) به طرف شهر ماکو، جاده دقیقا در مرز راندگی سنگ آهکهای ریفی بر روی مارنها احداث شده است و در امتداد گسترش رخساره ریفی به سمت غرب، این مرز گسل راندگی است. در مسیر ییلاقی سمت راست جاده به طرف ییلاقهای عشایر و خصوصا در سید علی اباسی، لایه های سازند قم کاملا قائم و تشکیل چین های نامتقارن و در دو جهت راندگی به سمت جنوبغرب و شمال شرق دارد و  تشکیل pop – up را میدهد.
اشکال M و N : سد ماکو را نشان می دهد و لایه های الیگو – میوسن چین خورده و گسل خورده هستند، خط گسل بر تاج منطبق است(نگاه به شمال). شکل O: مسیر سد به سمت روستای بارون و یا مسیر برگشتی سد به طرف ماکو است(نگاه شمالغرب). شکل p: ترانشه جاده در مسیر سد ماکو به سمت ییلاقهای عشایری که خط راندگی با آئینه گسلی مشخص است و سنگ آهکهای الیگو – میوسن بر روی ملانژ افیولیتی رانده شده است(نگاه به شمال). شکل Q: آئینه گسل در شکل p را از نزدیک نشان می دهد و شکستگیها زاویه حاده با جهت راندگی نشان می دهند(نگاه به شمال). شکلهای S و T: چین خوردگی سازند هم ارز قم را در شمالغرب روستای توریان نشان میدهد که به شدت چین خورده و با گسل تراستی در ارتباط است(نگاه به شمال). شکل U: چین خوردن و رانده شدن واحد الیگو – میوسن را در ییلاق سیدعلی ﭐباسی، ارتفاعات جنوبی ماکو را نشان می دهد و در قسمت بالای تصویر سنگ آهکهای ریفی از نزدیک دیده می شود(نگاه به جنوبغرب).
 
V). با خشک شدن حوضه هم ارز سازند قم در زمان میوسن زیرین، پس از یک نبود رسوبگذاری، حوضه کاملا قاره ای میوسن بالائی (U.R.F) به منطقه ماکو نیز کشیده می شود و رسوبات قرمز رنگ با رخساره کنگلومرائی، ماسه ای و مارنی با دگرشیبی هم شیب نهشته های الیگوسن – میوسن را می پوشاند. دگرشیبی ذکر شده در جنوب شهرستان شوط و در طرفین جاده شوط – قره کلیسا به خوبی در ترانشه جاده و مسیر روستای داش فیشل نمایان است. و در شمال شهر ماکو و مسیر کمربندی ماکو – بازرگان (در اطراف روستای دانالو ) مرز دگرشیبی دیده می شود. کنگلومرای پلیوسن با دگرشیبی زاویه دار بر روی واحد ((U.R.F نهشته می شود.
شکل V: نهشته های الیگو – میوسن هم ارز سازند قم با دگرشیبی هم شیب توسط توسط نهشته های قاره ای میوسن بالائی پوشیده شده است، جاده شهر شوط به قره کلیسا و نزدیک روستای داش فیشل(نگاه به شمال). شکل W: نهشته های الیگو – میوسن هم ارز سازند قم با دگرشیبی هم شیب توسط توسط نهشته های قاره ای میوسن بالائی در کمربندی ماکو – بازرگان، نزدیک روستای دانالو پوشیده شده است(نگاه به شمال). شکل X: نهشته های قاره ای میوسن بالائی در زیر و کنگلومرای پلیوسن با دگرشیبی زاویه دار در بالا قرار دارد(نگاه به شمالغرب).
 
 
 
◊◊◊◊
نتيجه گيرى :
 
1.    حوضه هم ارز سازند قم تا این نقطه از پلیت ایران در زمان الیگو – میوسن کشیده شده و بعد از پلیوسن به سبب عملکرد فاز آلپ پایانی چین خورده و تشکیل چین های نامتقارن و واحدها و نظم چینه ای را در ارتفاعات جنوب ماکو و دره ماکو و مرز ایران و ترکیه ( روستای کشمش تپه ) بهم ریخته است.
2.       وجود چشمه های آبگرم و بالا آمدن نهشته های کواترنری، نشانه فعال بودن گسل های منطقه است.
3.    تاج سد ماکو بر روی گسل تراستی واقع شده و در صورت فعالیت مجدد گسل، امکان شکستن تاج سد و آب گرفتگی شهر ماکو و بروز فاجعه دور از انتظار نیست.
4.       مرز واحدهای الیگو – میوسن زیرین با رسوبات قاره ای میوسن بالائی، دگرشیبی هم شیب است.
◊◊◊◊
منابع فارسى :
- علوی نائینی – منصور ، 1372 چینه شناسی پالئوزوئیک ایران- سازمان زمین شناسی کشور .
2- امینی آذر رضا.- عباسی سیروس، قدیرزاده – ایوب، 1382 نقشه زمین شناسی ماکو، مقیاس 1;100000 سازمان زمین شناسی کشور برگ 4968.
3- عباسی سیروس – امینی آذر رضا، 1383 نقشه زمین شناسی علی حاجی، مقیاس 1;100000 سازمان زمین شناسی کشور، برگ 4969.
4- عباسی سیروس، 1388 نقشه زمین شناسی ماکو (1)، مقیاس 1:25000   ، برگ 4868 I SE.
◊◊◊◊
References:
 
1-Alavi – Naini , M. , Bolurchi, M.H. , 1973-Explantory text of the Maku Quadrangle Map, 1:250000 . Geological Survey of Iran.Geological Quadrangle No . Al.
2- Berberian , M.& Hamdi , B.,February 1977- "First discovery of Ordovician beds and Conodonts in the slightly metamorphosed rocks of Kuh-e- Agh-Baba,Maku Quadrangle,Azarbaijan .Report No , 82, Tehran.